Vanmorgen hield ik deze Paaspreek. Gelezen was Genesis 2:4b-25 en Johannes 20:1-18.

Ik kan het je niet uitleggen, maar ik kan het je wel vertellen. Sommige dingen zijn niet uit te leggen, alles wat je er over zegt, maakt het minder. Een goede grap, een bijzonder kunstwerk, een indrukwekkende film… ga ze maar eens uitleggen. Er blijft niets van over. 

Het geldt misschien wel voor alle grote momenten in het leven. Je huwelijk, de geboorte van een kind, het overlijden van een dierbare, je kunt het niet uitleggen. We vertellen elkaar verhalen en zo kunnen we toch delen wat ons overkomen is.

U begrijpt allang waar ik op deze Paasmorgen naar toe wil. Jezus’ opstanding is ook zoiets groots dat het niet uit te leggen valt. Ik kan het wel proberen. Ik kan proberen u te overtuigen van de werkelijkheid van Jezus’ opstanding en van de allesbepalende betekenis ervan. Ik kan argumenten aanvoeren waarom zijn opstanding heel aannemelijk is.

Laat ik één argument noemen. Het is een historisch feit dat er na Jezus’ dood mensen waren, veel mensen, steeds meer mensen, die zeker wisten dat Hij leeft. En het is een historisch feit dat zij hun hele leven daardoor lieten bepalen. Het is een historisch feit dat zij daarmee dwars tegen de dominante cultuur ingingen. Het is een historisch feit dat zij daarom werden gemarteld en gedood. En het is een feit dat zij dat ervoor over hadden. Hun vertrouwen op de levende Heer was zo groot dat zij ervoor durfden sterven.

Nu kun je van alles verzinnen, maar de meest logische verklaring voor deze feiten is simpelweg dat Jezus Christus uit de dood is opgestaan. De snelle opkomst en verspreiding van het christendom in het Romeinse Rijk is misschien wel het meest krachtige bewijs dat de opstanding ‘echt’ heeft plaatsgevonden.

Maar goed, heb ik nu Pasen uitgelegd? Heb ik hiermee de betekenis van Pasen voor ons aan u duidelijk gemaakt? 

Pasen kun je niet uitleggen, je kunt er alleen over vertellen. Vanmorgen hebben wij twee verhalen gehoord. Behalve het Paasevangelie hoorden we ook het tweede scheppingsverhaal. Schepping is ook al zoiets wat je niet kunt uitleggen, maar wat je wel kunt vertellen. Wie wij zijn, waar wij vandaan komen, hoe het allemaal is bedoeld, dat vertelt het scheppingsverhaal. 

En het Paasevangelie beantwoordt dezelfde vragen. Het Paasevangelie is ook een scheppingsverhaal. Het gaat ook over hoe het is begonnen. Het gaat over waar het om is begonnen.

Meteen al de eerste woorden van Johannes 20 maken dat duidelijk. Maria Magdalena gaat naar Jezus’ graf ‘op de eerste dag van de week’ zo staat er. Maar letterlijk staat er ‘op de één’. Je zou het woord ‘eerste’ verwachten, een rangtelwoord, maar er staat een hoofdtelwoord, één. Dit is dag 1. Op deze dag beginnen we met tellen. Dit is het begin, zegt evangelist Johannes. Hier begint het pas echt. ‘Het was avond geweest, het was morgen geweest, dag 1.’

Die woorden komen uit Genesis 1, het eerste scheppingsverhaal. Vanmorgen hoorden we ook het tweede scheppingsverhaal. En ook dat verhaal zit helemaal in Johannes 20. Beide verhalen spelen zich af in een tuin. En in beide tuinen treffen wij twee mensen aan die elkaar in verwondering ontvangen als hun grootste geschenk. Maria en Jezus lijken op Eva en Adam. Het is als in den beginne dat in de tuin van Jozef van Arimatea. De verheugde uitroep van Adam bij het zien van zijn vrouw: ‘Eindelijk een gelijk aan mij!’ krijgt een echo in de geladen woorden bij het graf: ‘Maria!’ ‘Raboeni!’ In die woorden leggen Jezus en Maria hun ziel bloot voor elkaar. En zij schamen zich niet voor elkaar. 

In die ontmoeting wordt de betekenis van Pasen verteld. Zoals Adam in de tuin van Eden Eva als metgezel en tegenover ontvangt, als zielsverwant en soulmate, zo ontvangen wij met Maria de levende Heer als hulp, als mens zoals wij. Als iemand die ons bij onze naam noemt, als iemand waarop wij antwoorden. Ik hoop dat u dat aanvoelt. Die diepe emotionele lading van wat er in beide verhalen tussen die twee gebeurt. Ik hoop dat echt. Het kan mij eigenlijk niet zoveel schelen wat u over de opstanding denkt, en al helemaal niet wat u er theologische precies van maakt, als u maar begrijpt wat er gebeurt in die ontmoeting van die nieuwe Adam en Maria. 

Maria Magdalena. Ze maakte donderdag haar debuut in The Passion. Maria is de gestalte van de kerk. Maria dat zijn wij, de gemeente van Jezus Christus. Maria is de eerste die Christus opstanding gaat verkondigen. Zij is degene die het goede nieuws als eerste mag vertellen. Bij Maria begint de christelijke gemeente.

Het is natuurlijk een grof schandaal dat de kerk de rol van vrouwen heeft gemarginaliseerd. In Rome zou niet een man op de troon van Petrus moeten zitten, maar een vrouw op de troon van Maria Magdalena. Discussies over vrouwen in het ambt zijn als je het zo bekijkt ook onbegrijpelijk.

Maria dat zijn wij. Wij lopen in de tuin van ons bestaan in de kringetjes van ons angstig en verdrietig denken. Tot drie keer toe vraagt Maria waar het lichaam van haar Heer toch is. De leerlingen kunnen haar niet helpen, zelfs engelen maken geen indruk. Ze gaat maar door. We zitten zo vast in onze eigen gedachten en ideeën. Het is Jezus zelf die het verschil maakt. Hij spreekt ons aan, Hij noemt onze naam. 

Maria moet Jezus niet vasthouden. Daarover wil ik tenslotte nog iets zeggen. Het klinkt zo hard en afwijzend. Raak mij niet aan. Houd me niet vast. Maar dat blijkt gewoon een ongelukkige vertaling. In het Grieks staat het woordje ‘mij’ voorop, dat krijgt de nadruk. Jezus zegt dus: Je moet mij niet vasthouden, je moet naar mijn broeders gaan. Maria is geen hysterische vrouw die zich aan Jezus vastklampt. Maria krijgt geen standje, ze krijgt een opdracht. Ze wordt hier geroepen. 

Maria wordt geroepen te vertellen over de opstanding. Ze legt het niet uit, nee, ze vertelt erover. Ze heeft het Jezus’ leerlingen verteld. En wie het hoorde, ging er zelf over vertellen. Wie het hoorde, ging er mee leven, ging er naar leven. Wie het hoorde stond zelf op. Wie het hoort, ontmoet zelf Jezus als de opgestane. En wat het je ook kost, je weet het voor altijd: de Heer is opgestaan. De Heer is waarlijk opgestaan!

1 reactie op “Pasen is een nieuwe schepping”

  1. Bijzonder hoe alles na zo’n intensieve week samenvalt in de Paasviering van vanmorgen. De hele week ben ik als het ware met Maria bezig geweest, en dan deze preek. Dankjewel Jan Willem!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.