Anders kijken

Van Jan Willem, geroepen dienaar van Jezus Christus, door de wil van God. Aan de gemeente van God in Woerden, geheiligd in Christus Jezus en geroepen om Gods heiligen te zijn… Genade zij u en vrede… Ik dank mijn God altijd voor u…

Wat doet dat met je, als ik het zo tegen je zeg? Geheiligd in Christus Jezus. Geroepen Gods heiligen te zijn. Ik dank God altijd voor jullie. Wat doet dat met je? Wat gebeurt er als iemand je zo aanspreekt?

Is het fijn om dit te horen? Het is altijd prettig als je het gevoel krijgt dat iemand wat in je ziet. Als iemand een hoge dunk van je heeft. Maar er zit een grens aan de verwachtingen die iemand van je kan hebben. Een compliment is leuk, maar als iemand te positief over je is, dan slaat de twijfel toe. “Meent hij dit wel?” “Dit kan niet waar zijn.” Dan kan het zomaar gebeuren dat je een ironische ondertoon in het compliment hoort en dan hoor je het meteen niet meer als compliment. “Wat zie jij er fantástisch uit!”

Misschien gebeurt dat ook wel als ik jullie in navolging van Paulus heiligen noem en zeg dat ik God altijd voor jullie dank. Misschien denk je dan wel: ‘Heilig zijn we niet en je zult toch ook wel eens op ons mopperen.’ 

We weten niet wat er gebeurde toen deze brief voor het eerst werd voorgelezen in de gemeente in Korinte. Toch kunnen we wel veronderstellen dat ze elkaar wel even hebben aangekeken toen de eerste zinnen van deze brief klonken. De een zal gegrijnsd hebben, de ander de wenkbrauwen opgetrokken en ik denk dat er ook wel zullen zijn geweest die lichte paniek in de ogen hadden. Want het was niet bepaald pais en vree daar in Korinte. 

In het vervolg van de brief kaart Paulus de problemen een voor een aan: er hebben zich groepen gevormd in de gemeente rondom voorgangers, er zijn seksuele misstanden, gemeenteleden voeren rechtszaken tegen elkaar, er is onduidelijkheid over huwelijken tussen gelovigen en niet-gelovigen, men ruziet over het eten van vlees, men moppert over het levensonderhoud van de voorgangers, er is gedoe over de rol van mannen en vrouwen, men wacht niet op elkaar als de maaltijd van de Heer wordt gehouden, men verheft zich boven elkaar vanwege bijzondere gaven van de Geest, er is twijfel over de opstanding van de doden… Ja, als je ons daarmee vergelijkt, dan zijn wij tamelijk heilig.

Hoe dan ook, de gemeente die Paulus schrijft, zouden wij niet typeren als heiligen en wij zouden God niet altijd danken voor deze groep ruziemakende twijfelaars. En toch doet Paulus dat. Hoe kan dat?

Paulus dankt voor de gemeente omdat hij dankt voor wat God de gemeente in Jezus Christus gegeven heeft. Hij dankt God dus niet voor wat die gemeente doet en is, maar voor wat God gegeven heeft aan de gemeente. En dat is niet niks. Paulus gebruikt woorden als genade, eenheid, rijkdom, kennis, gaven van de Geest, zekerheid. In Jezus Christus heeft de gemeente meer dan genoeg gekregen. 

En Paulus voegt er aan toe dat God trouw is. Met andere woorden, al die dingen die de gemeente gekregen heeft, kan ze niet kwijt raken omdat God zelf er garant voor staat. 

Als je het zo bekijkt, dus vanuit het perspectief van Paulus, dat is met het oog op Jezus Christus, dan zie je iets anders als je naar de gemeente kijkt zoals wij dat vaak zo makkelijk doen.

Het is mij in Woerden opgevallen dat in de kerk heel vaak de uitdrukking ‘je kunt het niet iedereen naar de zin maken’ valt. ‘Je kunt het niet iedereen naar de zin maken.’ Dat is een echt Woerdens zinnetje. In andere gemeentes hoorde ik dit zinnetje misschien niet nooit, maar beslist niet zo regelmatig als hier.

Ik moet u zeggen dat ik het elke keer als ik het hoor ook een vreemd zinnetje vind. ‘Je kunt het niet iedereen naar de zin maken.’ Ik denk dan: ‘Dat is toch ook nooit de bedoeling geweest?’ Het gaat in de kerk toch niet daarom dat ik het naar mijn zin heb? Het gaat in de kerk toch om heel andere dingen: dat God de eer krijgt, dat we de Bijbel lezen en daardoor onszelf en de wereld iets beter begrijpen, dat de Geest zijn werk kan doen, dat de lofzang gaande wordt gehouden. En zo zouden we nog veel meer kunnen noemen, maar toch niet het naar de zin maken van mensen, laat staan het naar de zin maken van iedereen?

Wat wil dat zinnetje toch zeggen? Ik hoor het als een constatering, een berustende constatering, dat we in de gemeente onvermijdelijk verschillende voorkeuren hebben. Qua prediking, qua orgelspel of qua muziek in het algemeen, qua activiteiten rondom de kerkdienst. En dat we zo onze verschillende manieren van meeleven hebben. De een komt naar de diensten én blijft koffie drinken én komt naar de Bijbelkring én is vrijwilligers bij de Open Maranathakerk én wil best ambtsdrager worden, de ander komt af en toe op zondagmorgen en schuift dan vijf voor in een bank en is als een van de eersten weer buiten. Ik bedoel niemand in het bijzonder, laat dat duidelijk zijn. En het gaat mij er ook niet om dat ik het een of het ander beter of slechter vind. Het gaat met om de verschillen en om dat zinnetje: ‘Je kunt het nu eenmaal niet iedereen naar de zin maken.’ 

In Korinte zullen ze gezegd hebben: ‘De een houdt nu eenmaal van de preken Apollos, de ander voelt zich meer thuis bij de meer joodse stijl van Kefas en er zijn er ook die trouw blijven aan Paulus die onze gemeente heeft gesticht. Wat is daar mis mee? Je kunt het toch niet iedereen naar de zin maken?’

En Paulus schrijft dan: ‘Nee, het is niet de bedoeling dat iedereen het naar zijn zin heeft, maar dat jullie één zijn.’ Sterker nog, voor Paulus is de gemeente één, want hij kijkt zoals gezegd naar de gemeente door te kijken naar die ene, Jezus Christus. Die eenheid gaat alles te boven. Alle verschillen worden daardoor overstegen. Voor Jezus Christus zijn jullie allemaal gelijk, in Jezus Christus zijn jullie allemaal gelijk.

Paulus wil graag dat wij ook zo naar onszelf kijken. Zoals mensen een beeld hebben van hoe zij eruit zien en figuurlijk ook een beeld hebben van wie zij zijn, zo heeft ook een gemeente een beeld van zichzelf. En als wij als gemeente in de spiegel willen kijken om te zien wie wij zijn, dan is Jezus die spiegel. Als we Hem zien, zien wij onszelf.

Ik vrees dat wij onszelf vaak helemaal niet zo zien. Toen een jaar of drie jaar geleden in gesprek raakte met de beroepingscommissie stelde de voorzitter daarvan – hij hervat zo zijn dienstwerk als ouderling – mij de vraag hoe ik ‘alle kikkers in de kruiwagen zou gaan houden’? Ja, toch? Wij zien onszelf makkelijker als kikkers dan als Christus. Makkelijker als de velen dan als de ene. 

Paulus maakt de Korintiërs en via hen ons Woerdenaars geen compliment met zijn dank aan God, het is ook geen compliment waarin je een ironische ondertoon hoort, hij ziet hen en ons echt zo. En laat ons dat nu ook doen! Dat we naar Jezus Christus kijken en onszelf zien. Dat we zo onze eenheid zien.

We staan als wijkgemeente en als hervormde gemeente en als Woerdense protestantse gemeenten voor een op z’n zachtst gezegd uitdagende tijd. Er moeten budgetten voor pastoraat worden vastgesteld, we moeten in gesprek over hoe we verder willen met de tweede predikantsplaats, de financiering en bemensing van Jong Woerden en de Twintigers vraagt om aandacht en dan is er ook nog het fusieproces. En jij, Lucien, mag mede leidinggeven aan dat alles.

Ik wens je toe dat je de woorden van Paulus die we vanmorgen lazen, meeneemt in je ambtsperiode. De gemeente als geroepen heiligen, als hen die in Christus zijn, als bron van diepe dankbaarheid. 

Ik wens ons dat allemaal toe. Dat ons zelfbeeld bepaald wordt door wat God ons gegeven heeft. En wat Hij zelf in ons bewaart. Dat we het nooit vergeten. Of dat we het ons altijd op tijd weer herinneren!

Laat ik het daarom ten slotte nog eens tegen u zeggen, en dan nu met de woorden van de Bijbel in Gewone Taal, omdat het dan nog directer binnenkomt. Laat het tot je doordringen. 

Ik dank mijn God steeds, omdat hij zo goed voor jullie is. Hij heeft ervoor gezorgd dat jullie in Jezus Christus gingen geloven. Dankzij Jezus Christus hebben jullie veel bijzondere krachten van de heilige Geest gekregen. Want jullie spreken de woorden van de Geest, en jullie hebben bijzondere kennis. Daaraan is te zien hoe sterk jullie geloven in het goede nieuws over Jezus Christus. En nu wachten jullie op zijn terugkeer uit de hemel. Onze Heer Jezus Christus zal jullie kracht geven tot het einde. En op de dag dat hij terugkomt, zullen jullie gered worden. Want dan zal er bij jullie niets verkeerds te vinden zijn. Jullie kunnen op God vertrouwen. Hij heeft jullie uitgekozen om met elkaar een eenheid te vormen. Samen zijn jullie de kerk van zijn Zoon, onze Heer Jezus Christus.