Redder

Deze Kerstmorgen preekte ik over Lucas 2:1-20. In dat gedeelte horen we de allereerste Kerstpreek ooit, die van de engel tot de herders. De kern van die preek vormt ook de kern van mijn Kerstpreek. ‘Vandaag is jullie redder geboren.’

‘Waarom doen ze dit allemaal, papa?’ Het is woensdagavond en we lopen van de een Kerstwandeling van school naar huis. Mijn dochter zit op mijn nek. Ik loop een beetje te grappen: ‘Ik weet nu hoe die ezel zich gevoeld moet hebben, dat hele eind van Nazareth naar Bethlehem met Maria op z’n rug…’ 

‘Waarom doen zit dit allemaal, papa?’, doorkruist haar vraag mijn gebabbel. Ja, waarom doen we dit? Wat zou jij zeggen? Hoe zou jij een kind van vier uitleggen waarom we Kerst vieren? 

Ik heb zoiets gezegd als: ‘Ze doen dit allemaal, omdat ze het Kerstverhaal het allermooiste verhaal vinden wat er is.’ Dat was waar ik zo snel op uit kwam. Of dit voor mijn dochter een antwoord was op haar vraag, weet ik niet. Er kwam geen vervolgvragen…

Op deze Kerstmorgen wil ik de vraag van mijn dochter tot onze vraag maken. Waarom doen we dit allemaal? 

In eerdere versies van mijn Kerstpreek – en dat waren er heel wat dit jaar – vertaalde ik die vraag als: waarom doen we dit eigenlijk nog? En dan ging ik allerlei dingen langs waarom je je af zou kunnen vragen waarom we nog Kerst zouden vieren. Van de ellende in de wereld, tot de situatie van de kerk tot de pijn en moeite in onze persoonlijke levens. 

Maar zo bedoelde mijn dochter haar vraag niet en ik wilde in mijn Kerstpreek nu eens niet eerst beginnen met wat er niet goed is en dan is daar het evangelie en God die alles toch goed maakt. Dat is uiteindelijk wel wat ik geloof, maar ik wilde deze keer het Kerstevangelie verkondigen gewoon zoals het is. 

Die engel in die Kerstnacht – die toch de allereerste Kerstpreek ooit houdt – begint tegen die herders ook niet over de toestand in de wereld, over keizer Augustus, over de kou, de prijzen van schapenwol, over de moeiten in hun gezinnen, over de pijn in hun lijf of weet ik wat. Die engel zegt eenvoudigweg: ‘Vandaag is […] jullie redder geboren.’ Dat is de kern van de allereerste Kerstpreek. ‘Vandaag is jullie redder geboren.’ En waarom zou ik er dan meer bij halen in mijn preek? ‘Vandaag is jullie redder geboren.’

Waarom doen we dit allemaal? Omdat vandaag onze redder is geboren. De geboorte van Jezus Christus is de geboorte van onze redder. Het kind in de kribbe is degene die ons redt.

Het woord redder betekent iemand die je uit het gevaar bevrijdt en in veiligheid brengt. Je zit in een situatie die je verkeerd voor je af zal lopen, waar je zelf ook niet meer uit kan komen en dan is daar opeens iemand die je de hand reikt en die je meeneemt naar waar je veilig bent. 

Iemand die je op de kant trekt als je door het ijs gezakt bent. Iemand die je uit een brandend huis of een brandende auto trekt. Iemand die je even beetpakt als je in gedachten verzonken de straat oploopt of dreigt te struikelen. Iemand die het voor je opneemt als je door een groep klasgenoten of collega’s in het nauw wordt gedreven.

Zo iemand is het kindje in de kribbe, zo iemand is Jezus Christus, aldus die engel. Hij is de redder. En dus zijn die herders nu gered. En zij niet alleen, die engel heeft het over goed nieuws voor het hele volk. Iedereen is gered.

Jij bent gered. Liepen wij gevaar dan? Ik weet niet of wij ons daar zo van bewust waren en zijn. Wat dat betreft lijken wij wel op die herders. Die zitten daar ook niet rond het vuur met een diepgevoeld besef dat zij gered moeten worden. Ze zitten daar gewoon. ‘Opeens’ is daar die engel, zo staat er, en even later zijn er ‘plotseling’ die andere engelen. Het evangelie van Gods redding is er opeens en plotseling. Zonder dat wij erop zaten te wachten, horen wij van onze redding. Pas toen wij hoorden dat wij gered zijn, begrepen wij dat wij gered moesten worden.

Ons wordt vandaag dus gezegd: je bent gered. Of je nu doorhad dat je gevaar liep of niet, nu ben je veilig. Je had niet door dat je in een wak lag, of dat om je heen het vuur woedde, maar je bent in veiligheid.

De titel ‘redder’ werd in die tijd veel vaker gebruikt. Allerlei Griekse goden en Hellenistische koningen werden als ‘redder’ aangeduid. Zo waren er in die dagen ook heel wat messiassen en er waren ook genoeg heersers die zich ‘Heer’ lieten noemen. De herders krijgen te horen dat ze deze redder, deze messias, deze Heer kunnen herkennen doordat hij als pasgeboren zuigeling in doeken gewikkeld in een voederbak ligt.

Wij zijn gered door een klein en kwetsbaar hoopje mens. ‘Dit is voor u het teken…’ zegt de engel. De engel legt de herders niet uit hoe het zit met hun redding. Hij argumenteert niet, hij overtuigt niet. Hij nodigt de herders uit te gaan kijken. Zo worden ook wij uitgenodigd om te gaan kijken. De zuigeling in de kribbe is ook voor ons het teken. Niet de preek van de engel, noch de verschijning van dat hemelse leger, het is de confrontatie met het pasgeboren kind wat het teken van onze redding is. Het is niet de bijzondere geestelijke ervaring, het bovennatuurlijke teken. Het is niet al dat indrukwekkende uit de hemel, het is een heel aards teken. Wij worden geconfronteerd met deze mens onder ons mensen. Als je Hem ziet, dan weet je dat je gered bent.

Het is een uiterst kwetsbaar teken, dat teken van onze redding. Maar het is juist die kwetsbaarheid die ons redt. Als je dit kind ziet, dan ben je voorgoed genezen. We zijn gered, lieve mensen. Gered door een God die mens werd, door medemenselijkheid, door liefde. We lopen niet langer gevaar dat ons egoïsme, ons cynisme, onze angst en onze gekwetstheid bepalen wie wij zijn. We zijn in de veiligheid van liefde, vertrouwen, hoop en heling terecht gekomen. En dan gaat het natuurlijk ook over de ellende in de wereld, de situatie van de kerk en de moeiten in ons eigen leven. 

Dat is wat het Kerstverhaal ons vertelt en daarom is dat inderdaad het mooiste verhaal wat er is!Waarom doen we dit allemaal? Omdat het kind in de kribbe het teken is van onze redding.