Mijn nieuwjaarspreek ging over goede voornemens. In Romeinen 14:13 heeft Paulus het ook over een voornemen. Dus lazen we Romeinen 14 en preekte ik over vers 13.
Bij het begin van een nieuw jaar horen beste wensen en goede voornemens. In het hoofdstuk wat wij gelezen hebben, suggereert de apostel Paulus ons ook een goed voornemen. Misschien dat er veel in deze lezing stond wat vragen bij je opriep – ik kom daar zo op – maar je hebt dat woord voornemen zeker begrepen. In vers 13 staat het: ‘Laten we elkaar daarom niet langer veroordelen. In plaats daarvan moet u zich voornemen uw broeder en zuster niet te laten struikelen of ten val te brengen.’ Over dit goede voornemen wil ik het vanmorgen met u hebben.
Eerst maar iets over hoofdstuk 14 in zijn geheel. Het lijkt in dit hoofdstuk alle kanten op te gaan. Het begint met sterk en zwak zijn in het geloof. Dan gaat het over eten, over groenten. Dan gaat het over leven en sterven. En over elkaar niet veroordelen. En dan komt Paulus weer terug op dat eten en heeft hij het over vlees en wijn. En het eindigt met zo’n typische Paulus-oneliner: ‘wat niet uit geloof voortkomt, is zondig’. Wat moeten we hier nu uit op maken op deze nieuwjaarsmorgen?
Paulus schrijft deze brief aan de mensen die horen bij de Jezus beweging in Rome. Zij proberen hun vertrouwen op Jezus Christus daar vorm te geven. Ik heb het bewust niet over de kerk of de gemeente, want dan lijkt het meteen zo stevig, een instituut met een structuur, met mensen die leiding geven en die ondersteunen. Dat was er allemaal nog niet. Het gaat om een groep mensen, heel verschillend, joden en heidenen, slaven en vrije, mannen en vrouwen, die er samen het beste van moeten maken. Ze vormen een kleine minderheid, daar in de hoofdstad van het immense Romeinse Rijk. Dat was niet makkelijk. En dan heb ik het niet over vervolgingen, die ook hebben plaatsgevonden, maar over het gewone christelijke leven in een cultuur die daar op zijn best onverschillig tegenover staat.
Een van de concrete problemen voor deze gemeenschap was het eten van vlees. Dat heeft niets met ons vegetarisme te maken, maar wel met wat ik net noemde: hoe leef je als christen in een niet-christelijke omgeving? Vlees kopen de christen in Rome niet bij de supermarkt of slager, maar bij winkeltjes die verbonden zijn aan een tempel. In de oudheid werd er niet geslacht om te eten, maar om te offeren. In tempels werden dieren gedood en die werden aan de goden aangeboden. Lang niet alles werd verbrand. En het vlees wat zodoende overbleef werd verkocht. De tempel was niet alleen een heilige plaats, maar ook een markthal en gaarkeuken.
Het probleem voor onze zusters en broeden was dus dat je geen vlees kon kopen zouden in aanraking te komen met afgoderij. En dat leidt tot verdeeldheid. De een zegt: ‘Dan eet ik dus geen vlees meer. Er is maar een God en dat is de Vader van Jezus Christus.’ En ander zegt: ‘Als je zo gaat beginnen, dan kan er niks meer. Ik geloof niet in die afgoden. voor mij is vlees gewoon vlees.” Waarop de eerste dan weer zegt: ‘Dan kom ik dus niet meer bij jou eten.’ En daarvan denken wij dan: “Nou ja, dan eet je niet met elkaar!’ Maar in die eerste christelijke gemeenschappen was de maaltijd dé plek om elkaar te ontmoeten en te delen en ervaren wat het evangelie van Jezus Christus betekent.
Daarom maakt Paulus en hier zou punt van. Er staat met dat vlees iets wezenlijks op het spel. En Paulus maakt zijn punt met de nodige humor. Die gemeenteleden die geen vlees eten beschouwen zichzelf als degene die recht in de leer zijn, zij verbinden tenminste consequenties aan hun geloof. Maar Paulus noemt deze stevige gelovige de zwakke broeders. En hij noemt hen die zij als slapjanussen beschouwen de sterke gelovigen.
Zo kennen we Paulus. Hij is degene die op de weg naar Damascus heeft ingezien dat al die verschillen die wij mensen zo vreselijk interessant vinden, verbleken in het licht van Jezus Christus. Paulus, de man die zich ooit vreselijk kwaad maakte omdat de Jezusbeweging een bedreiging vormde voor het zuivere jodendom. Maar Jezus kruiste zijn pad en alles is anders geworden.
De verbeten fundamentalist werd de apostel die de humor van dingen in kon zien. “Dus jij bent zo sterk dat je geen vlees eet? Ben je dan zo bang voor die afgoden? Noem je dat sterk, bang voor iets wat niet bestaat?’ Paulus creëert met humor een gelijk speelveld voor vleeseters en vegetariërs in Rome. Dat schept ruimte om elkaar weer te ontmoeten, ook rond de tafel.
En zo komt Paulus op dat goede voornemen. ‘Laten we elkaar daarom niet langer veroordelen. In plaats daarvan moet u zich voor nemen uw broeder of zuster niet te laten struikelen of ten val te brengen.’
Nu steggelen wij niet over het wel of niet eten van vlees, maar het gevaar van polarisatie ligt vandaag de dag altijd op de loer. Een crisis zet dingen onder druk en zomaar kun je als zusters en broeders verdeeld raken.
Paulus suggereert ons om dat te voorkomen dit goede voornemen: laat elkaar niet struikelen en breng elkaar niet ten val. Wat bedoelt Paulus met deze beeldspraak?Het is opmerkelijk dat Paulus de vegetariërs zwak noemt, maar dat hij uiteindelijk van de vleeseters een offer vraagt. ‘Weliswaar is alle voedsel rein, maar het is verkeerd om iets te eten wat een struikelblok vormt.
Als een ander er over valt, wat let jou dan om het te laten? Als je tafelgenoot in gewetensnood komt omdat jij zo nodig je karbonaatje moet eten, dan smaakt dat ding jou toch ook niet meer? Struikelen is een metafoor voor zondigen. Als je tafelgenoot het idee heeft dat hij zondigt door het eten van vlees, eet het dan niet. Je wilt een ander toch niet laten zondigen?
Bij al onze goede voornemens dit jaar dus ook dit goede voornemen. Een voornemen niet gericht op jezelf, niet gericht op een verbeterde versie van jezelf, maar op de ander. Wat gaan wij dit jaar doen of juist laten met het oog op het heil van de ander? Als we dat doen, dan maken we onze beste wensen ook waar. Opdat ook wij elkaar kunnen blijven ontmoeten rond de tafel!
Geef een reactie