Hoe staan we ervoor?

Dit is de tekst van mijn oudejaarspreek 2021, gehouden op 31 december 2021 in de Petruskerk te Woerden. We lazen Romeinen 13:8-14.

In wat voor tijd leven we? Hoe staan we ervoor? Wim Kan zei het in zijn oudejaarsconference in 1979 al: ‘Hoe we ervoor staan? Daar kun je niet achter komen!’ Er zwierf in mijn ouderlijk huis een cassettebandje met deze conference erop en als kind heb ik dat bandje grijs gedraaid. Ik had geen idee wie Den Uyl en Van Agt waren, maar ik vond het schitterend, ik ken die hele conference uit mijn hoofd. En dus ook de grap: ‘Hoe we ervoor staan? Daar kom je niet achter!’

Meer dan ooit is dat het levensgevoel. 2021 zou het jaar worden waarin wij Corona achter ons zouden laten. Een stevige vaccinatiecampagne zou ons in staat stellen het virus te verslaan. De grote hamer van Hugo de Jonge, weet u het nog?

We weten inmiddels waar we staan als het gaat om onze strijd met het virus. Voorlopig wint Corona, en wij niet. We hebben de plank misgeslagen, met onze hamer. De sprint werd een marathon, na de marathon kwam nog een marathon en niemand weet hoe ver we inmiddels zijn. Hoe staan we ervoor? Geen idee. Nog altijd hoop ik dat we het ergste inmiddels wel gehad hebben, maar voor hetzelfde geld is wat we nu hebben meegemaakt pas het begin.

Nu wilde ik het vanavond niet al te veel over Corona hebben. We hebben het er al genoeg over. We kunnen onszelf ook iets aanpraten. Over hoe erg het en hoe zwaar. Ik zeg deze dagen geregeld: Weet je wat pas erg is? Als je Kerst en Oud en Nieuw moet vieren in een vluchtelingenkamp!

Het gaat mij er vanavond niet om nog eens een duit in het zakje van ‘het is toch wat!’ te doen. Het gaat mij er deze laatste avond van het jaar om iets te zeggen over ons levensgevoel. En als ik mij niet vergis zit er een hoop onzekerheid in ons levensgevoel. Hoe erg is het nu echt gesteld met ons klimaat bijvoorbeeld? Hebben we straks echt miljoenen klimaatvluchtelingen? En wat is die deze kant opkomen? En is het hier in de delta nog leefbaar over 10, 20, 50, 100 jaar? Komend jaar vieren we 650 jaar stadsrechten hier in Woerden. De vraag is: is er over 650 jaar nog wel sprake van een stad hier. Of moet je dan een duikpak aan om de Petruskerk te zien?

Hoe staan we ervoor? De apostel Paulus is aanmerkelijk minder onzeker. Bij hem treffen we een heel ander levensgevoel aan. “U kent de huidige tijd.”, schrijft hij in vers 11.

Nu zou u kunnen zeggen: “Ja, maar Paulus is dan ook een apostel. En bovendien leefde hij in een heel andere tijd.” Dat valt nog te bezien. Ik las de afgelopen dagen een biografie van Paulus. De apostel leefde bepaald geen rustig leventje. Het leven in het Romeinse Rijk was sowieso een onzeker avontuur. De dood kon zomaar komen. Door ziekten, door honger, door een opstand. En dan maakte Paulus het zichzelf ook niet makkelijk door als rondtrekkend prediker overal de aandacht te trekken met zijn aanstootgevende boodschap dat de God van Israël de wereld heeft gered en vernieuwd door het leven sterven en opstaan van Jezus van Nazareth.

Paulus leefde een uiterst onzeker leven. Hij werd gegeseld, heeft met wilde dieren gevochten zo schrijft hij, en hij heeft meermalen in de gevangenis gezeten. Het is niet onwaarschijnlijk dat hij de Brief aan de Romeinen ook in een cel heeft geschreven, dat wil zeggen, gedicteerd. Toch horen we hem niet zeggen: Hoe we ervoor staan, daar kun je niet achter komen. Hij schrijft: ‘U kent de huidige tijd.’ U weet hoe we ervoor staan. U doorziet wat er aan de hand is. U doorziet wat er op dit moment speelt.

Wat zien we dan? We doorzien dat dit het moment is om ‘uit de slaap te ontwaken’. ‘De nacht loopt ten einde, de dag nadert al.’ Het is tijd om wakker te worden.

Welnu, dat horen wij vandaag de dag wel vaker. Er zijn allerlei stemmen die beweren dat wij ons in slaap hebben laten sussen. Dat het hoog tijd is dat wij wakker worden. Omdat de regering ons in slaap sust onder de dekmantel van een pandemie. Omdat China de macht grijpt door ons massaal te vaccineren met een 5G-vaccin. Of omdat een bovenstatelijke wereld regering zich opmaakt voor een Great Reset. Of omdat de klimaatmaffia ons van alles voorspiegelt. Wordt wakker, Nederland!

Is dat wat Paulus bedoelt? Christenen, ontwaakt! Het probleem wat Paulus zou hebben met al die eigentijdse profeten, is dat ze zowel te groot als te klein denken. 

Er heeft volgens Paulus inderdaad een Great Reset plaatsgevonden. Een great reset waar wij nog altijd van leven. Een totale herstart. Een nieuwe schepping. Gods reddende kracht is aan het licht gekomen in Jezus Christus. Alle revoluties, grote omwentelingen en crises zijn kinderspel vergeleken bij deze revolutie, omwenteling, crisis. Door Jezus uit de dood op te wekken heeft God alles anders gemaakt. En sindsdien kun je zomaar besmet raken met een virus dat liefde heet. Jezus Christus gaat onder je huid zitten. Wij worden geïnjecteerd met zijn Geest.

Dat kun je geloven of niet, maar iedereen zal moeten toegeven, dat áls het waar is, niets meer is wat het geweest is. Al onze veranderingen vallen in het niet bij deze verandering. Daarom denken de hedendaagse predikers van verandering vaak te klein.

Maar al die profeten denken ook te groot. Te groot omdat ze altijd wijzen naar een ander, naar een hogere onpersoonlijke macht. De regering. De Chinezen. De wereldleiders. 

Voor Paulus is het wijzen naar zulke hogere machte een manier om zelf buiten schot te blijven. Paulus verkondigt een revolutie die ons allen met ons hele hebben en houden aangaat en in beslag neemt. Ons ontwaken, ons wakker zijn, ons leven in het licht, vraagt om concrete keuzes. 

Paulus heeft het over “bras-en stemppartijen, ontucht en losbandigheid en tweespalt en jaloezie”. Het zijn drie woordparen die staan voor verdoving, grenzeloosheid en polarisatie. Woorden die goed passen bij 2021. Corona heeft een heleboel onmogelijk gemaakt, maar dit toch niet.

Wij echter moeten ons omgorden met de wapens van het licht en ons omkleden met Jezus Christus. Wat dat is, daar kom ik zo op. Ik wijs en nu eerst op dat wat ons te doen staat vraagt om weloverwogen keuzes. Omgorden en omkleden zijn welbewuste daden. Je kiest ervoor het te doen. Er spreekt rust en gedecideerdheid uit. 

Dat staat in schril contrast met de oude praktijken van de duisternis. Zij slepen je mee. In een roes ga je er in mee. Het is voor ons vandaag de dag, bij alles wat op ons bezig houdt en bij alles van ons gevraagd wordt, telkens opletten: sleept dit ons mee, of nemen wij hier een weloverwogen beslissing? Ben ik in control, al is het maar over mijn eigen daden, of laat ik me gaan? Als dat laatste het geval is, moet er een alarmbelletje afgaan.

Wat is nu je omkleden met Jezus Christus en je omgorden met de wapens van het licht? Wat is het tegenovergestelde van bras-en stemppartijen, ontucht en losbandigheid, tweespalt en jaloezie? Wat is het tegenovergestelde van verdoving, grenzeloosheid en polarisatie ? Is dat niet nuchterheid, matigheid en eenheid? Nuchterheid, matigheid en eenheid, is dat niet in één woord: liefde?

Al die grote verhalen over complotten, revoluties en veranderingen houden ons zo makkelijk weg bij de kleine grootse werkelijkheid van de liefde. Nuchterheid, matigheid en eenheid. Waren niet de momenten dat dat lukte de goede momenten in het afgelopen jaar?

“U kent de huidige tijd: het moment is gekomen waarop u uit de slaap moet ontwaken…” In wat voor tijd leven we? Hoe staan we ervoor? De nacht loopt ten einde, de dag nadert al. De dag waarop het licht van Gods revolutie, van zijn verandering, zijn crisis in al zijn volheid zal stralen. 2021 was een jaar op weg naar die dag. Die dag staat niet op de kalender , niet in onze agenda is. Die dag is al begonnen en komt steeds dichterbij. Zo kennen wij de huidige tijd, zo weten wij hoe wij ervoor staan, zo weten we wat ons te doen staat.