Waar luistert je naar? Die vraag kun je op een heleboel manieren beantwoorden. Je kunt hem vrij letterlijk nemen en dan antwoord je misschien wel dat je naar de Top2000 gaat luisteren. Over een paar uur begint het weer. Van I Sat By The Ocean van Queens of the Stone Age naar Queen met Bohemian Rhapsody. Of misschien heb je wel geluisterd naar Serieous Request van 3FM!. Maar misschien heb je ook wel een heel andere muzieksmaak. Of je luistert nog naar heel andere dingen. Op de radio, de TV en op internet is genoeg om naar te luisteren.
Maar je zou de vraag ‘waar luister je naar?’ ook nog iets anders kunnen opvatten. Meer als vraag naar wat jij nu het belangrijkste vindt in alles wat er op je schermen en in de krant en tijdschriften voorbij komt. Wie of wat heeft het voor het zeggen in jouw leven? Influencers willen ons maar al te graag beïnvloeden. Je moet ze nageven dat ze daar ook eerlijk voor uitkomen door zich influencer te noemen. Maar er zijn daarnaast nog vele anderen die maar al te graag willen dat we naar hen luisteren. Van politici tot reclamemakers, van journalisten tot activisten, van bedrijven tot bekende artiesten. En naar wie van hen luister jij? Wie leen jij je oor?
Of heb je misschien het gevoel dat je dat niet helemaal zelf in de hand hebt. Dat allerlei stemmen zich mengen in jouw leven. Sommige dingen zou je niet willen horen. Maar je moet wel luisteren.
In het Kerstevangelie gaat het ook over luisteren. Om te beginnen luistert iedereen naar de keizer. Augustus heet hij. In Rome woont hij. En de wereld ligt aan zijn voeten. In het jaar 27 voor Christus heeft Augustus met de hem kenmerkende mengeling van charme, wreedheid en verstandig beleid de heerschappij over het Romeinse Rijk naar zich toegetrokken. Het is het begint van een periode van welvaart en rust in dat rijk.
Augustus heet overigens geen Augustus, maar dat is de titel die hij in datzelfde jaar 27 voor Christus krijgt van de senaat. Augustus betekent ‘de verhevene’ en dat is deze keizer zeker, verheven. Als hij iets zegt, dan wordt er geluisterd.
Eén van de dingen waar het succes van Augustus op gebaseerd is, is zijn hervorming van de overheidsfinanciën. Waar daarvoor Rome via een ingewikkeld en willekeurig systeem belasting ontving van de provincies van het rijk, zorgt Augustus voor een eenvoudige, eerlijke, directe belastingafdracht aan Rome. Daarmee verzekert Augustus zich van een stabiele inkomstenbron en zorgt hij ook voor rust tussen Rome en de provincies.
Voor die belasting waren volkstellingen van cruciaal belang. En zo komen we weer terug bij het Kerstevangelie. Zo rond het jaar nul geeft Augustus opdracht tot een volkstelling. En de hele wereld is in rep en roer. Iedereen moet zich laten inschrijven. Uit het feit dat iedereen naar de plaats waar hij vandaan kwam gaat, kun je opmaken dat het waarschijnlijk gaat om zoiets als erfbelasting.
Het hele Romeinse Rijk staat op z’n kop omdat één man in Rome op die manier zijn macht veilig kan stellen. Hoe kan het, dat één man zoveel macht heeft? Iedereen luistert naar deze keizer.
Wij kennen dat gevoel wel. Hoe kan het dat Poetin heel Rusland meesleept in zijn verlangen naar een plaats in de geschiedenisboekjes? Hoe kan het dat Trump gekozen wordt en alles lijkt te bepalen in de Verenigde Staten? Hoe is het mogelijk dat iedereen naar dit soort mensen luistert? Ik moet ook denken aan Mark Rutte. Hij is weliswaar geen dictator, maar met zijn woorden over oorlog heeft hij wel talloze mensen bang gemaakt.
Wij leven in zo’n wereld, zo’n wereld waar het Kerstevangelie over gaat, zo’n wereld waar de grillen van enkelingen alles lijken te bepalen, zo’n wereld waar geluisterd wordt naar de stem van de macht. En wie weet waar ze ons het komende jaar mee naar toe zullen nemen.
En ook al geef ik de bekende voorbeelden uit onze grote wereld, in onze kleine levens kan het ook zomaar gebeuren. Dat iemand alles bepaalt en dat je machteloos staat. Als een dokter zijn hoofd schudt of als je leidinggevende zegt dat het hem spijt, of de decaan op je school, of… vul maar in.
Wij zijn maar gewone mensen. Wij zijn Jozef en Maria. Wij hebben te luisteren. En wij maken er maar het beste van, zo goed en zo kwaad als dat gaat. Misschien halen we een noodpakket in huis, misschien denken we dat het nog wel even zal duren. Je punt wat extra geld en we zien het wel. We maken er wat van.
Zoals Maria en Jozef hun kind krijgen. Niet thuis, maar ver van huis. Niet in een mooie kamer, maar in een stal. Geen wiegje, maar een voederbak. Je moet wat. Als de keizer gebiedt dan luister je. Zo gaat dat. Het Kerstevangelie vertelt dat heel nuchter en eerlijk. Het zijn de grijze tinten van het gewone leven. We herkennen ze maar al te goed.
Maar dan zwenkt de camera van Lucas naar de velden buiten Betlehem. En we zien een kleurrijk beeld met veel beweging. Een engel verschijnt aan herders. Hij verkondigt hen grote blijdschap. En dan is de nachtelijke hemel opeens vol met engelen en ze zingen het mooiste lied. Opeens is er iets heel anders te horen dan een bevel van de keizer.
En er wordt geluisterd. Die herders zijn een en al oor voor wat er wordt gezegd en gezongen. Omdat ze daar toe gedwongen worden? Omdat die engelen hen dreigen wat aan te doen als zij niet luisteren? Nee, dat hemelse leger is geen Romeins legioen. Geen dreunende laarzen, blinkende pantsers en dreigende zwaarden, nee, het hemelse leger heft geen strijdkreet aan, maar een loflied.
Die herders luisteren omdat het het allermooiste is wat ze ooit hebben gehoord. Ze luisteren omdat ze precies dat horen waar ze altijd al naar verlangd hebben. Ze luisteren omdat deze boodschap hen raakt. Die herders waren ook maar gewone mensen. Gewone mensen die er het beste van proberen te maken. Gewone mensen zoals Jozef en Maria. En zoals u en ik.
En wij krijgen te horen dat alles waar we naar verlangen – en meer dan dat – werkelijkheid is geworden. Onze redder is geboren. Dat is wat de engel zegt – redder. ‘Redder’ was in die tijd ook een politieke term. Allerlei koningen noemden zich zo. En de engel noemt Jezus zo. Tegenover de verheven Augustus staat de redder Jezus. Tegenover de keizer en al die andere stemmen die zeggen wat wij voor hen moeten doen, klinkt een stem die zegt wat God doet voor ons. Tegenover al die machten die ons leven beheersen staat Hij die ons bevrijdt. Dat is het Kerstevangelie. Hij brengt bevrijding. Hij maakt ons vrij.
De herders gaan op weg. En in de stal gekomen vertellen zij alles wat hun over het kind was gezegd. De herders vertelden dus van de engel, van zijn woorden over de redder en van het hemelse leger wat zo mooi zingen kon. Het zal Jozef en Maria als muziek in de oren hebben geklonken. En zo komt er een ander luisteren in de wereld. Naast het luisteren naar de keizer in Rome, begint er een beweging van luisteren die daar tegenin gaat. Eerst zijn het de herders die luisteren naar de engelen en vervolgens luistert iedereen in die stal naar de herders. En zo gaat het door.
In dat kindje in de kribbe overwint God de machten. Dat is wat die herders hoorden in die Kerstnacht en dat is wat ze gaan vertellen. En dat is wat nog verteld wordt. Vanavond horen ook wij het. Net zoals toen, het Kerstevangelie klinkt, er wordt gezongen.
Keizer Augustus is allang geschiedenis. Zijn rijk is gevallen. Lang vervlogen tijden. Het kind in de kribbe echter regeert nog. Zijn Rijk komt nog altijd. Zijn Rijk is daar waar mensen zich door Hem uit de droom laten helpen. Waar mensen in zijn Naam samen zijn. Waar wij elkaar opzoeken en zeggen dat de machten en krachten die het voor het zeggen lijken te hebben in onze wereld en levens het afleggen tegen de zachte kracht van het kind in de kribbe.Luister daarnaar. Neem de tijd om daar naar te luisteren. Laat het tot je doordringen. En geef het door, zodat als mensen naar jou luisteren ze horen dat het ander kan, en anders is en anders zal worden. Ga mee in die beweging van luisteren. Tegen de grote monden en de schreeuwers in. Luister naar de hemel. Vandaag en morgen en elke dag.
Geef een reactie