Vorige week was ik dus met een groep jonge mensen in Taizé. Taizé is een dorpje in Bourgondië, midden-Frankrijk. In dat dorpje is de Gemeenschap van Taizé te vinden. Die kloostergemeenschap wordt gevormd door enkele tientallen mannen, afkomstig uit allerlei verschillende landen, de broeders van Taizé. Zij leven daar samen en zij ontvangen daar jaarlijks duizenden bezoekers, vooral jonge mensen. Driemaal per dag komen de broeders en de bezoekers samen in de Église de Réconciliation, de Kerk van de verzoening, voor een gebedsviering. Tijdens deze vieringen worden Taizéliederen gezongen, is er een korte lezing en een lange stilte.
De dagen in Taizé hebben een vast ritme. Na het morgengebed staan we in de rij staan voor een eenvoudig ontbijt. Daarna is het tijd voor de Bijbelintroductie. Voor elke leeftijdscategorie is er een aparte bijeenkomst. Eén van de broeders vertelt dan iets over een Bijbeltekst en over een thema. In de loop van de ochtend of middag heb je ook nog een klein gespreksgroepje waarin je doorpraat over dat thema. Je hebt daarnaast dagelijks ook een corveetaak, variërend van vuilnis ophalen tot filmpjes maken voor de socials van Taizé.
Aan het begin van de middag is er een middaggebed gevolgd door het in de rij staan voor de opnieuw eenvoudige lunch. ’s Middags zijn er ook nog workshops en kun je in de kerk de liederen die in de vieringen worden gezongen oefenen. ’s Avonds is de volgorde eerst eten en daarna ga je naar de kerk voor het avondgebed. Het avondgebed is de langste en belangrijkste viering van de dag. Je bent dan in ieder geval tot tegen half tien in de kerk, maar sommigen blijven ook langer. Er is na het avondgebed tijd voor ontspanning. De meeste aanwezigen gaan dan naar een plek waar je wat kunt drinken, kletsen, zingen en dansen. Om half twaalf echter daalt de stilte neer op de heuvel. Jong en ouder zoekt zijn tent of barak op en slaapt tot de volgende dag precies weer zo zal gaan verlopen.
Er valt nog veel meer over het leven in Taizé te zeggen, maar voor nu geeft dit hopelijk een beetje een beeld van hoe wij onze week daar hebben doorgebracht. Het vaste ritme, de liederen, de stilte, de gesprekken, elke bezoeker van Taizé komt daardoor tot zichzelf. En dat doet wat met je.
Ik wil even terug met jullie naar die Bijbelintroductie door die broeder. Wij kregen Bijbelintroductie van frère Luc, een Franse broeder van een jaar of zestig, schat ik. Broeder Luc… was… een bijzonder man. Hij… nam… de tijd. Tussen woorden en zinnen staarde hij in de verte… en daardoor hing je aan zijn lippen. Want door dat lange nadenken, moest wat hij zei wel zeer weloverwogen en belangrijk zijn. Ik leerde van hem in ieder geval ook dat ik wat meer tijd mag nemen voor stilte in mijn preek. Ook al ben ik geen vlotte spreker, in vergelijking met Luc stort ik mijn gedachten in een sneltreinvaart over jullie uit en dan amen, zingen, bidden, koffie. Laten we samen eens kijken wat stilte kan doen.
Op een van de dagen, ik geloof dat het dinsdag was, ging de Bijbelintroductie over het gedeelte over Martha en Maria wat we net met elkaar gelezen hebben. Overbekend natuurlijk. Maar in Taizé wordt de Bijbel zonder al te veel omhaal van woorden heel direct gelezen als Woord van God voor ons en dus sprak het overbekende verhaaltje me weer aan en ik zal dus proberen uit te leggen waarom.
Marta en Maria dus. Jezus komt door hun dorp en wordt ontvangen in het huis van de zussen Marta en Maria. Die twee kennen we wel. Althans, we denken dat we ze kennen. Marta de doener, Maria de denker. Marta de extravert, Maria de introvert. Marta de bezige vrouw, Maria het stille meisje. We zien ze elke dag om ons heen en als we dan over Marta en Maria lezen, dan weten we wel wat daar aan de hand is.
Nu zijn daar een paar dingen die ik daar over zeggen wil. In de eerste plaats dat het altijd gevaarlijk is om te menen te weten wat voor iemand iemand is. Dat is een rustig jongen. Dat is een druk kind. Dat is een dominante man. Dat is lieve vrouw. Hij is kwetsbaar. Zij is hard. Wij hebben zo onze ideeën over anderen. En niet alleen over anders. We hebben ook zo onze ideeën over onszelf. Dat kan ik nooit. Daar ben ik niet goed in. Ik ben niet zo belangrijk. Ik wil altijd dit. Dat zou ik nooit doen.
En het probleem is dat we anderen en onszelf vastleggen met die gedachten. Als je maar vaak genoeg iets zegt, dan is het op een gegeven moment nog waar ook. Ik zag van de week een filmpje op YouTube over een vrouw die zeker wist dat ze het nooit meer goed zou maken met haar ouders, want dat kon ze niet. Maar toen een coach gewoon de vraag stelde: ‘En wat nou als je het gewoon doet zodat jij verder kunt met je leven?’, zat ze binnen de kortste keren bij haar ouders op de koffie.
Het is niet verkeerd om rekening te houden met hoe een ander is, maar laten we elkaar en onszelf niet vastleggen in onze verhalen. En dus moeten we Marta en Maria niet vastleggen in onze ideeën over vrouwen en over hoe zij kunnen zijn en hoe zij moeten zijn.
De tweede reden om dat niet te doen, is misschien nog wel veel belangrijker. De Bijbel doet het niet. Als je Lucas 10 vers 38 tot en met 42 zorgvuldig doorleest, dan kom je geen enkele aanwijzing tegen over het karakter of de aard van Marta en Maria. Lucas vermeldt niets over deze vrouwen. Voor hetzelfde geld was Marta een stil meisje en Maria een bazige vrouw.
Het punt is dat het er niet toe doet. De Bijbel is meestal helemaal niet zo benieuwd naar de binnenkant van mensen, maar veel meer in wat zij doen. Niet de dilemma’s, paradoxen en complexiteit van de geest, maar simpelweg wat de mens doet, als geheel van lichaam en ziel.
Maria zit aan de voeten van de Heer en Marta is in beslag genomen door het zorgen voor Jezus en zijn medereizigers. Dat is wat de Bijbel interesseert, dat is wat Lucas beschrijft. Wij moeten dus niet te gauw denken dat wij wel weten wie Marta en Maria zijn. En dat wij dus ook wel begrijpen wat hier gebeurt.
Het is niet zo dat Jezus een voorkeur heeft voor introverte mensen en dat Hij net als wij ook wel eens helemaal gek wordt van die bezige bijtjes. Wij horen dat ‘Marta, Marta’ veel te snel als een hoofdschuddende of geïrriteerde reprimande. ‘Marta, Marta…’ Of: ‘Mens, ga nou toe eens even zitten!’
Nee, Jezus zegt heel precies waar het Hem om gaat: ‘Maria heeft het juiste gekozen.’ En wat heeft Maria gekozen? Ze heeft er voor gekozen om te luisteren naar de woorden van de Heer. Dat is wat Maria goed doet. En dat is waarom dit kleine verhaaltje in de Bijbel staat! En dat is dus ook de vraag die die kleine verhaaltje ons stelt: Luister jij naar de woorden van de Heer? Luister je?
Frère Luc zei: ‘Er zij zoveel dingen die ons probleem willen zijn.’ En hij heeft gelijk. Er zijn zoveel dingen die ons probleem willen zijn. Elke dienst in Taizé is er een moment van stilte. Niet zoals bij ons tijdens de voorbeden een half minuutje, maar acht tot tien minuten is het dan stil. En dan ga je nadenken, je probeert te bidden, de kleine dingen waar je druk mee was verdwijnen naar de achtergrond en de grote vragen dringen zich op. En dan kan het zomaar gebeuren dat je die acht tot tien minuten vooral bezig bent met jezelf. Het overkwam mij heel geregeld.
En dat is ook logisch. Er zijn genoeg dingen die mijn probleem willen zijn. Ze staan als het ware in de rij. Als de ene gaat, staat de ander alweer klaar. Ben ik het niet zelf, dan zijn het wel mijn kinderen, zijn zij het niet dan is het wel mijn predikantschap of de toekomst van de kerk.
Er zijn zoveel dingen die ons probleem willen zijn. Maar onze verwoede pogingen om daar iets aan te doen, kunnen ons zomaar weerhouden te luisteren, te luisteren naar de woorden van de Heer.
Marta krijgt geen uitbrander. Ze krijgt een uitnodiging. Wat nu als je gaat luisteren? Wat nu als je jouw problemen even laat voor wat ze zijn en je de tijd neemt om stil te worden, zodat in de stilte de stem van Jezus Christus hoorbaar kan worden? Wat nu als we stoppen met onszelf in het middelpunt te zetten en plaatsnemen aan de voeten van Jezus?
Aan iemands voeten zitten is in de Oosterse cultuur een manier om iemand te eren, om iemand hoog te achten. Als we nu eens Jezus belangrijker maken dan onszelf? Als we Hem nu eens belangrijker maken dan onze projecten? Als we Hem nu eens belangrijker maken dan ons succes? Als we Hem nu eens belangrijker maken dan onze gemeente? Als we Hem nu eens belangrijker maken dan het redden van de kerk?
Het is een uitnodiging. Er zijn tijden en momenten in het leven van een mens dat je alleen maar bezorgd kunt zijn en druk. Dan kun je niet anders dan helemaal vol zijn van wat je overkomt. Dan zijn er gelukkigen anderen die als Maria wel aan de voeten van de Heer kunnen zitten, die wel kunnen luisteren. En hopelijk daar iets van delen met jou.
Op zijn reis door deze wereld, komt Christus ook door ons dorp, zijn weg leidt ook door ons leven, Hij komt ook langs ons huis. Marta nodigt Hem naar binnen. Daarin is ze ons voorbeeld. Nodig Hem uit. Laat Hem binnen. ‘Wees welkom, Heer.’
En Maria is ons voorbeeld wat betreft het luisteren. Hij heeft woorden van eeuwig leven. Hij heeft iets te zeggen wat jouw en mijn problemen overstijgt. Genade, vertrouwen, vrede, vreugde, liefde. Naar wie zouden wij anders gaan?
Ik stel voor dat we nu samen stil te zijn. Geen acht minuten, maar laten we zeggen drie. Drie minuten om te luisteren. Niet dat de Heer in drie minuten spreekt, misschien wel, misschien begrijp je pas later wat Hij zei, misschien is zijn zwijgen ook veelzeggend… Laten we Hem verwelkomen in ons leven en laten we plaatsnemen aan zijn voeten.
Geef een reactie